Nvidia ile Tam Dinamik Aralık yüzünden 10 yıllık hüsran deneyimim!

Tam Dinamik Aralık seçeneği ile ilk olarak windows kullanırken Nvidia Kontrol Panelinde bir seçenek olarak karşılaşmıştım.

“…daha fazla renk görmenizi sağlayabilir” gibi bir şey dediği için seçmiştim!

O günden sonra yakın zamana kadar hayâtım böylece “kararmaya başladı!”

Başlamadan önce hâlâ kullandığım çöp masaüstü bilgisayarımın donanımını yazacağım.

    MSI H110M PRO-VD
    MSI GeForce GT 1030 2GH OC
    Intel® Pentium® Processor G4400 (3M Cache, 3.30 GHz)

İlk monitörüm 2008’de bilgisayarı aldığımda gelen 1440x900 çözünürlükte 19 inch ve eski arka aydınlatma teknolojisi kullanan zamanında güzel bir monitördü.

Tam Dinamik Aralığa zorladığım için ilk o bozuldu!

Fakat şimdi anlıyorum ki yine de o çok dayanıklıymış!

Çünkü özellikle yine Nvidia’nın desteklediği Cysis (Crysis 1) oyununu oynayınca bir-iki haftada Sınırlı Dinamik Aralıkta tam netliğe geri dönüyordu!

O bozulunca ASUS VS278 LCD 27 inch monitörü aldım.

Geldiğinde Nvidia kontrol panelinde Tam Dinamik Aralık seçiliydi.

O monitörden hiç bir zaman düzgün görüntü alamadım!

Garanti süresinin bitmesine yakın Balıkesir’den İstanbul’a ASUS servisine “Ben bu monitörün görüntüsünü düzeltemiyorum!” diyerek gönderdim!

“Monitörde bir bozukluk bulamadık!” diyerek geri gönderdiler!

Ekranın önünde karanlık bir perde oluşmuştu ve artık Sınırlı Dinamik Aralığa geri çevirip aylarca çalıştırsam bile düzelmiyordu!

İlk bozulan monitörüme arka aydınlatmasına led döşetip tekrar kullandım.

O da bir daha Sınırlı Dinamik Aralığa geri dönemedi!

Ekranlar o kadar kararmıştı ki gözlerim birkaç haftada bozuldu!
Artık hem yakın hem de uzak gözlüğü kullanıyorum!

Ve şimdi…

Yakın zamanda iki tâne monitör aldım.

Masaüstü bilgisayara bağladığım iki monitör de bozulup, bir daha düzelmeyince, ekran çıkışında bir bozulma olabileceğini varsayarak gidip Raspberry Pi 5 ve yeni monitör aldım.

Normal ekran görüntüsüne geri dönmüştüm!

Bu arada Raspberry Pi OS’da dinamik aralık seçeneği yok.
LMDE’de de yok ve bildiğim kadarıyla Pardus’ta da yok!

Merâk ettiğim için yerini araştırınca Raspberry Pi OS’un Sınırlı Dinamik Aralıkta çalıştığı bilgisine ulaştım, ama tam emin değilim. Çünkü kendi Rasperry Pi 5’imden aldığım verilerin ne mânâya geldiğini anlayamıyorum.

Fakat görüntüye bakınca Sınırlı Dinamik Aralık olduğunu söyleyebilirim.
Aynı monitöre Raspberry Pi 5 ile birlikte Uydu Alıcısı da bağladım ve dinamik aralık aynı görünüyor.

Kendime bir MiniPC alıp içine Pardus kuracaktım.

Fakat iki ay daha bekleyemediler ve RAM ve SSD krizi diyerek yılbaşını da beklemeden erkenden zam yapınca 32.000₺’ya alacağım donanıma sahip Beelink Ser8 Max Amd Ryzen 7 8845HS 32GB Ddr5 1 Tb Nvme WIN11 Pro MiniPC piyasadan kapışılıp, bir düşük işlemcili “8745” olanın fiyatı bile 45.000₺’ya fırlayıp hâlâ daha artmaya devam edince, eski çöp masaüstü bilgisayarıma bir şans daha vermek isteyip ona yeni monitör taktım!

İşte şimdi bu forumda bu konuyu açma sebebime geliyoruz!

Pardus 25 Betasına Nvidia 550 sürücüsü kurma girişimim başarısız oldu.
Aslında başardım, ama Pardus’a normal olarak giremiyordum.
YouTube’da 580 sürücüyü seçip yine giremeyenlerin videolarını da izledim!

Şimdi Pardus 25 Beta’dan çıkıp resmî olarak yayınlanınca mağazaya Pardus Nvidia Kurucu gelmiş. Varsayılan olarak “550” öneriyor! Nvidia Deposunu kullan seçildiğinde ise “580” öneriyor. Fakat İnternet’te 580 ile de aynı sorunun hâlâ yaşandığını izliyorum!

İşte asıl konuya geldik!

Nvidia sürücüsü yüklemek nedense bana işkence oluyor!

Çünkü LMDE 7 Gigi’de şu anda 550 sürücüsü yüklü ve çalışıyor!
LMDE garantide kalmak istediği için olmalı hâlâ Wayland’a geçmedi!

Fakat Nvidia Settings varsayılan olarak “Tam Dinamik Aralık” tercih ettiği için bu yeni monitörümü de Tam Dinamik Aralıkta çalıştırmayı tercih ediyor!

Bir ay oldu yada olmadı, görüntü bir yere kadar geldi kaldı, artık ilerlemiyor!

HDR özelliği de olan bu GameBooster GB-2410FFW 23.8" 100Hz 1ms Mprt IPS Fhd VGA+Hdmı Flat Beyaz Gaming Monitör de Tam Dinamik Aralıkta görüntü veremiyor görünüyor!

O yüzden bu monitörü de kalıcı olarak bozmamak için LMDE 7 Gigi’deki Nvidia Settins ayarlarından dinamik aralığı “Sınırlı” seçeneğine aldım!

Bilin bakalım ne oldu?

Bilgisayarı her açtığımda yada yenilediğimde bilgisayar açılıyor ve Nvidia seçeneğimi hatırlayıp ekranı kapatıp sınırlı dinamik aralıkta tekrar açıyor!

Ekran her açtığımda iki kere açılıyor!

Sinir bozucu!

Benim seçeneğim ikinci planda gibi görünüyor ve varsayılan olarak ekranı her ilk açışta Tam Dinamik Aralıkta açıyor!

Bunun hâlâ benim donanımındaki bir arızadan kaynaklı olabileceği şüphem var!

Çünkü deneyecek başka bilgisayarım olmadı.

Arıza yada değil, donanımım Tam Dinamik Aralığı desteklemiyor ve uzun süre kullanımda monitörlere kalıcı hasar veriyor!

İşte bu deneyimimi paylaşmak istedim.

Sonunda bir belâdan daha kurtuldum!

Bu Pardus 25 beni bir sürü Linux belâsından kurtardı ve hâlâ kurtarmaya devam ediyor!

‘En kötü ihtimâlle sürücüyü silerim. Bu sefer Pardus’u yeniden kurmam!’ diyerek hiç bir yerden “kurdum çalıştı” diye duymadığım Nvidia 580 sürücüsünü kurdum.

İlk açılışta ekranın altında bir parazit yaptı, ama bir daha yapmadı!

Üstelik dinamik aralık “Sınırlı” görünüyor!

Fakat renk uzayı seçimi ve seçili dinamik aralığı öğrenebileceğim Nvidia Settings gibi bir uygulama da yok!

Terminalden seçili dinamik aralık ve kullanılan renk uzayı (RGB, YCbCr 444) öğrenilebiliyor mu?

Kaderim benimle dalga geçiyor!

Dün gece Pardus 25’in tıpkı Windows 10 gibi HDR desteğinin olduğunu keşfettim!

Elbette ‘Merâk Kediyi öldürür!’, açmadan duramadım!

Ekranım sanki gamayı açmışım gibi süt beyaz oldu!

Monitörün HDR özelliğini açınca da karardı!

Hem de SDR görüntüsünden daha fazla karardı ve renkler canlanıp, daha fazla renk göreceğime soldu!

Önceki deneyimlerimden dolayı çekindiğim için korkmadan uzun süre deneyemiyorum!

Oysa artık hem bilgisayarım, hem de monitörüm Tam Dinamik Aralığı yada tam olarak aynı şey mi tam anlamadım, ama HDR’yi destekliyor!

HDR’yi öyle bir anlatmışlar ki İnsan, fotoğraf makinesi ve kameralarda birden fazla objektiften birinin gamayı açarak kaydedip, bunun diğer görüntülerle birleştirerek karanlık yerlerdeki detayların görünür olması gibi bir özellikmiş sanıyor!

Oysa Tam Dinamik Aralık “0-256” dır,
Sınırlı Dinamik Aralık “16-235”.

Farkı sayısal olarak açıkça görülüyor ve ayrıca SDR (Standart yada başka bir bakış açısıyla Sınırlı Dinamik Aralık) benim monitörüm gibi “8 bit” renk derinliği kullanır.

Tam Dinamik Aralık ise (şart değil gibi görünüyor, ama ) en az “10 bit” olsun ister!

HDR desteği LMDE 6 ve 7’de yoktu!
Vardıysa bile hiç görmedim!

Pardus 25 burada da Linux Mint’e fark attı!

HDR’yi monitörümden açtığımda parlaklığı sonuna kadar açıyor!

Ayrıca fotoğraftaki Pardus 25 ayarlarına bakarsanız parlaklık ayarı var ve oradan ayrıca açılabiliyor.

Fakat çok kısa bir süre HDR açık olduğu hâlde monitörün ekranında önceki deneyimlerimin aksine biraz süt beyazlık kaldı!

Geçecek gibi görünüyor!

HDR desteği olan yeni Monitörlerime HDR destekleyen bir donanım bağlayabileceğim belli.

Peki HDR desteklemeyen bir başka donanım bağlamam gerekirse?

LMDE’de böyle bir destek ayar yerini hiç görmedim!

Örneğin aynı monitöre LMDE 7 Gigi dağıtımlı bir bilgisayar da bağlarsam ne olacak?

Ekranı eski deneyimim gibi karanlıklara mı boğulacak, yoksa süt beyaz bir ekrana mı?

HDR açıp kapatmak monitörde 1080p’den 720p’ye geçmek gibi olmuyor görünüyor!

HDR monitörde yada çıktı cihazında “belki geçici olan” bir beyazlık izi bırakıyor!

Windows 10 kullanırken ve HDR desteği olan bir monitörüm yokken, NVIDIA Denetim Masasında Dinamik Aralık seçeneklerinde Tam Dinamik Aralık için; “…daha fazla renk görmenizi sağlayabilir” dediğinden Tam Dinamik aralığa geçmiş ve desteklemediğini çok sonra anlayabildiğim iki monitörümü de çöp yapmış, 10 yıl monitör ekranındaki karanlıklarda kalmıştım!

HDR destekleyen ekranımdaki “süt beyaz” etkinin aksine desteklemeyen ekranda “karanlık bir perde” olarak görünüyordu!


• Daha fazla Pardus 25 Gnome deneyimimi buradan paylaşıyorum. Doğal olarak forumda her şey paylaşılmıyor: Kemal ASLAN: "HDR desteği LMDE 6 ve 7'de yoktu! Vardıysa bile h…" - Mastodon

İnancı tamamıyla farklı olabilir, başkalarının inançlarına ön yargıyla yaklaşma bence.

1 Beğeni

Âllah’ın şaka yaptığı ile ilgili bir şeyler okuduğumu hatırlıyorum, ama ne olduklarını şimdi anımsayamadım.

Ne demek istediğinizi anlıyorum, ama hayat bir imtihan alanıdır ve bu imtihanda İnsanların başına şaka yada dalga geçmeden çok daha korkunç şeyler geliyor.

Hocam ben mastodondan falan anlamam.

Lakin biz bir forum kurduk, şimdilik hareketli bir forum değil, bol bol içeriğe ihtiyacımız var. Bakıyorum, yazmaya hevesli birisiniz ve içi boş şeyler yazmıyorsunuz. Bu yüzden “bizim foruma gelin, istediğiniz kadar yazın” desem gelir misiniz? Sizi aramızda görmek isteriz.

Şayet kabul ederseniz özelden size link atacağım.

1 Beğeni

Ben sâdece ilgilendiğim konular hakkında günlük gibi paylaşım yaparım.

Makâle yazmaktan falan anlamam ve hevesim de yok!

Pardus’a yeni geçtiğim için doğal olarak bu konuda biraz fazla paylaşım yapıyorum.

Windows’dan LMDE 6 “Faye”'ye geçtiğimde de böyle olmuştu.

Yakında menüleri, panelleri keyfime göre düzenleyip, kullandığım uygulamaları sorunsuz kurunca paylaşımlarım bitme noktasına gelir ve ancak başkalarının gönderilerinden bir şeyler öğrenmek için okuyup beğeni yada belki yorum bırakırım.

Linux bilgim de çok az olduğu için bu forumdan Linux ile ilgili bâzı konular hakkında farkındalık edinmeyi umuyorum.

Günün birinde benzer sorunlarla karşılaştığımda ‘zamanında böyle bir şey okumuştum’ demek ve en azından nereye bakacağımı bilmek bile kör cahil olmaktan iyidir diye düşünüyorum.

Yine de teklifiniz için çok teşekkür ederim.

1 Beğeni

Bu konu son yanıttan 30 gün sonra otomatik olarak kapatıldı. Yeni yanıtlara artık izin verilmiyor.