Xfce masaüstü ortamı için geliştirilen Xfwl4, projenin geleneksel pencere yöneticisi olan Xfwm4’ün modern Wayland protokolüne geçişini temsil eden, sıfırdan yazılmakta olan yeni nesil bir “compositor” (birleştirici) projesidir.
Xfce ekibi, 2024 sonunda yayınlanan 4.20 sürümüyle Wayland yolculuğuna başlamış olsa da, Xfwl4 projesi 2026 yılı itibarıyla Xfce’nin gelecekteki ana pencere yöneticisi olarak resmen duyurulmuş ve geliştirilmeye başlanmıştır.
İşte Xfwl4 hakkında bilmeniz gereken teknik ve operasyonel detaylar:
1. Neden Yeni Bir İsim ve Yeni Bir Kod Tabanı?
Xfce geliştiricileri, mevcut Xfwm4 kodunu Wayland’e taşımayı (port etmeyi) denemişler ancak X11’e özgü yapıların kodun içine çok derin işlemiş olması nedeniyle bu yaklaşımdan vazgeçmişlerdir.
- Xfwm4: X11 mimarisine sıkı sıkıya bağlıdır ve kodun yeniden düzenlenmesi (refactoring) mevcut X11 kullanıcıları için büyük hatalara yol açma riski taşımaktaydı.
- Xfwl4: “Xfce Wayland” ve geleneksel “4” sürüm numarasını simgeleyen bu yeni araç, geçmişin yükünü taşımadan, modern teknolojilerle sıfırdan inşa edilmektedir.
2. Teknik Altyapı: Rust ve Smithay
Xfwl4’ün en dikkat çekici özelliği, C dili yerine Rust programlama dili ile geliştiriliyor olmasıdır.
- Smithay Kütüphanesi: Xfwl4, doğrudan
wlroots(genellikle Sway veya Hyprland gibi projelerce kullanılır) yerine, Rust ile yazılmış olan Smithay kütüphanesini temel alır. Bu seçim, geliştiricilere grafik ve giriş (input) hatları üzerinde çok daha derin bir özelleştirme imkanı tanımaktadır. - Güvenlik ve Performans: Rust kullanımı, bellek güvenliği hatalarını minimize ederek daha kararlı ve çökme direnci yüksek bir masaüstü deneyimi hedeflemektedir.
3. Temel Özellikler ve Hedefler
Xfwl4’ün temel amacı, kullanıcılara Wayland üzerinde olduklarını hissettirmeyecek kadar tanıdık bir Xfce deneyimi sunmaktır:
- Görsel ve Davranışsal Uyumluluk: Xfwm4’te alışık olunan pencere yönetimi kuralları, gölgelendirmeler ve köşe yuvarlamaları gibi görsel özelliklerin korunması hedeflenmektedir.
- Ayar Paylaşımı: Mevcut
xfconfayarları ve pencere yöneticisi diyaloglarının Xfwl4 ile uyumlu çalışması, böylece kullanıcının yeni bir yapılandırma öğrenmek zorunda kalmaması planlanmaktadır. - XWayland Desteği: Wayland’e henüz geçmemiş olan eski uygulamaların (X11 uygulamaları) sorunsuz çalışması için tam destek sunacaktır.
- Oturum Yönetimi: Wayland mimarisinde “compositor” (birleştirici) oturumun kökü olduğu için,
xfce4-sessionyapısında önemli değişiklikler yapılarak Xfwl4 merkeze konumlandırılacaktır.
Xfwm4 vs. Xfwl4 Karşılaştırması
| Özellik | Xfwm4 (Geleneksel) | Xfwl4 (Gelecek) |
|---|---|---|
| Görüntü Protokolü | X11 | Wayland |
| Yazılım Dili | C | Rust |
| Temel Altyapı | Xlib / Gtk | Smithay |
| Mimari Durumu | Olgun / Bakım Modunda | Aktif Geliştirme (Sıfırdan Yazım) |
| Risk Faktörü | Düşük (Stabil) | Orta (Yeni Proje) |
4. Geliştirme Takvimi ve Durumu
Ocak 2026’da duyurulan yol haritasına göre:
- Finansman: Proje, Xfce topluluğunun bağışlarıyla finanse edilmekte ve çekirdek geliştirici Brian Tarricone liderliğinde yürütülmektedir.
- İlk Sürüm: Xfwl4’ün ilk geliştirme (development/alpha) sürümünün 2026 yılının ortalarında paylaşılması beklenmektedir.
- Xfce 4.22: Bu yeni sürümün, Xfwl4 ile birlikte deneysel bir Wayland oturumunu kullanıcıya sunması öngörülmektedir.
